ზამთრის საბურავები: როდის გამოვცვალოთ — +7° წესი და საქართველოს ქალაქები
ზამთრის საბურავებზე გადასვლის დრო კალენდარზე კი არა, ტემპერატურაზეა დამოკიდებული. ვხსნით +7° წესს და ვნახულობთ, როდის ცივდება საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში.
შემოდგომის ბოლოს მძღოლების უმეტესობას ერთი და იგივე კითხვა უჩნდება: როდის გამოვცვალოთ საბურავები? ზოგი პირველ თოვლს ელოდება, ზოგი კონკრეტულ თარიღს ირჩევს. სინამდვილეში საუკეთესო ორიენტირი ტემპერატურაა, და აქ ყველაზე ცნობილი პრაქტიკული წესი „+7°-ის წესია“. ამ სტატიაში ვხსნით, რას ნიშნავს ეს წესი და როდის ცივდება საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში.
რა არის +7° წესი
ზაფხულის საბურავის რეზინი თბილ ამინდზეა გათვლილი. როცა ჰაერი და ასფალტი ცივდება, ის თანდათან მყარდება და გზასთან მოჭიდებას კარგავს — ეს განსაკუთრებით სველ და ცივ გზაზე იგრძნობა, თუნდაც თოვლი არ იყოს. ზამთრის საბურავის რეზინი დაბალ ტემპერატურაზე რბილი რჩება, ხოლო მისი პროტექტორი და მრავალი წვრილი ჭრილი (ლამელები) თოვლსა და სლაშზე უკეთეს მოჭიდებას იძლევა.
საბურავების მწარმოებლები და ავტოექსპერტები ზოგად ორიენტირად დაახლოებით +7°-ს ასახელებენ: როცა საშუალო დღიური ტემპერატურა მყარად ამ ნიშნულზე დაბლა ჩამოდის, ზამთრის საბურავი, როგორც წესი, უკეთესად მუშაობს, ვიდრე ზაფხულის. ეს არ არის მკაცრი ფიზიკური ზღვარი — ეს გამარტივებული წესია, რომელიც გვეხმარება, გადაწყვეტილება კალენდრის ნაცვლად ამინდზე დავაფუძნოთ. მნიშვნელოვანია არა ერთი ცივი დილა, არამედ ის, რომ ცივი დღეები და ღამეები ჩვეულებრივი ხდება. ასევე გაითვალისწინეთ, რომ ღამით და დილით, როცა ბევრი ჩვენგანი სამსახურში მიდის, ასფალტი დღის საშუალოზე ბევრად ცივია და სწორედ მაშინ წარმოიქმნება ყინულის თხელი, ძნელად შესამჩნევი ფენა.
როდის ცივდება საქართველოს ქალაქებში
ქვემოთ მოცემულია დღის საშუალო მაქსიმუმი და ღამის საშუალო მინიმუმი ოქტომბრის, ნოემბრისა და დეკემბრისთვის — 2016–2025 წლების მრავალწლიანი საშუალო, ERA5 მონაცემებით. კონკრეტული წელი შეიძლება უფრო თბილი ან ცივი იყოს, ამიტომ ეს ციფრები ორიენტირია და არა პროგნოზი.
| ადგილი | ოქტომბერი (მაქს. / მინ.) | ნოემბერი (მაქს. / მინ.) | დეკემბერი (მაქს. / მინ.) |
|---|---|---|---|
| ბათუმი | +20° / +13° | +17° / +8° | +13° / +5° |
| ქუთაისი | +21° / +12° | +16° / +8° | +12° / +4° |
| თბილისი | +18° / +9° | +12° / +4° | +7° / 0° |
| გორი | +18° / +8° | +12° / +3° | +6° / −1° |
| ახალქალაქი | +13° / +2° | +7° / −3° | +2° / −7° |
| გუდაური | +8° / −1° | +3° / −7° | −2° / −12° |
თბილისი და აღმოსავლეთ საქართველოს ბარი
თბილისში ნოემბრის საშუალო მაქსიმუმი +12°-ია, მინიმუმი კი +4°, ანუ დღისა და ღამის ტემპერატურა უკვე +7°-ის ირგვლივ ტრიალებს, ღამით და დილით — მის ქვემოთ. დეკემბერში დღის მაქსიმუმიც +7°-მდე ეშვება, მინიმუმი კი 0°-მდე. ამიტომ დედაქალაქისა და მსგავსი ქალაქებისთვის, მაგალითად, გორისთვის, საბურავების გამოცვლის ლოგიკური დრო ნოემბერია. თუ ხშირად დილით ადრე მოძრაობთ ან ქალაქგარეთ, მთისკენ დადიხართ, ჯობს საბურავები ნოემბრის დასაწყისშივე გამოცვალოთ.
დასავლეთ საქართველო და ზღვისპირეთი
ბათუმსა და ქუთაისში ზამთარი რბილია: დეკემბერშიც კი დღის საშუალო მაქსიმუმი +12–13°-ია, ღამით +4–5°. მარტო ქალაქში მოძრაობისთვის ზოგიერთი მძღოლი აქ მთელ წელს ერთი კომპლექტით ატარებს. მაგრამ თუ ზამთარში მთიან რაიონებში, მაგალითად, ბაკურიანში, გოდერძისკენ ან სვანეთში მგზავრობას გეგმავთ, ზამთრის საბურავი აუცილებელია, მიუხედავად იმისა, რომ ბარში თბილა.
ჯავახეთი და მთა
მაღალმთიან რაიონებში ზამთარი გაცილებით ადრე იწყება. ახალქალაქში ოქტომბრის საშუალო მინიმუმი უკვე +2°-ია, ნოემბერში კი დღის მაქსიმუმი +7°-მდე, ღამის მინიმუმი −3°-მდე ეცემა. აქ საბურავების გამოცვლა ოქტომბერშია ლოგიკური. გუდაურის ტერიტორიაზე ოქტომბრის საშუალო მინიმუმი −1°-ია, ხოლო კურორტის მაღალ წერტილებში და უღელტეხილზე უფრო ცივა — მთის გზისთვის ზამთრის საბურავები და ჯაჭვები შემოდგომის შუა რიცხვებიდანვე უნდა გქონდეთ.
როდის დავბრუნდეთ ზაფხულის საბურავებზე
გაზაფხულზე იგივე წესი საპირისპიროდ მუშაობს: ზაფხულის საბურავებზე გადასვლა მაშინ ღირს, როცა საშუალო ტემპერატურა მყარად +7°-ზე მაღლა დგება და ღამის ყინვები აღარ არის მოსალოდნელი. თბილისში მარტის საშუალო მაქსიმუმი +12°-ია, მინიმუმი +2°, აპრილში კი +17° და +7°, ამიტომ ბარში გადაცვლის ჩვეულებრივი დრო მარტის ბოლო ან აპრილია. ახალქალაქში აპრილშიც კი საშუალო მინიმუმი −1°-ია, ასე რომ, ჯავახეთში და მთაში ზამთრის საბურავებს უფრო დიდხანს ტოვებენ.
პრაქტიკული რჩევები
- ნუ დაელოდებით პირველ თოვლს: ამ დროს სერვისებში რიგებია, პირველი ყინულიანი დილა კი ზაფხულის საბურავზე უკვე სახიფათოა.
- შეამოწმეთ პროტექტორის სიღრმე და საბურავის ასაკი: გაცვეთილი ან დაძველებული ზამთრის საბურავი თავის უპირატესობას კარგავს — რჩევისთვის მიმართეთ სპეციალისტს.
- ოთხივე ბორბალი: ზამთრის საბურავები ოთხივე ბორბალზე უნდა იყოს, რომ მანქანამ დამუხრუჭებისა და მოსახვევში სტაბილურობა შეინარჩუნოს.
- მთის გზები: ზამთარში უღელტეხილებზე შეიძლება ზამთრის აღჭურვილობა ან ჯაჭვები მოითხოვებოდეს — გამგზავრებამდე გზის მდგომარეობის ოფიციალური ინფორმაცია გადაამოწმეთ.
- წნევა: აცივებისას საბურავის წნევა ეცემა, ამიტომ ზამთარში ის უფრო ხშირად შეამოწმეთ.
გადაწყვეტილების მისაღებად კლიმატურ ნორმასთან ერთად ცოცხალი პროგნოზიც გამოიყენეთ: თუ თბილისის ამინდი 10 დღით მყარ აცივებას და ღამის ყინვებს აჩვენებს, დროა სერვისში ჩაეწეროთ. იგივე გააკეთეთ ახალქალაქის ამინდისთვის 7 დღით ან ქუთაისის ამინდისთვის 10 დღით. მთაში წასვლამდე ნახეთ გუდაურის ამინდი ხვალ, ხოლო ზოგადი სურათისთვის — ამინდი საქართველოში 16 დღით. მარტივი წესი: როცა დღეები +7°-ზე ცივი ხდება, ზამთრის საბურავები ჯობს.